هرجا سوال چطور زندگی کنیم مطرح می‌شود، بی‌درنگ این پرسش مکمّل به ذهن متبادر می‌شود که چطور باید کار کنیم؟ زیرا کار، مولفه‌ی مهمی از زندگی است؛ به ویژه در دنیای امروزه که کار به یک مساله‌ی جدی برای همگان تبدیل شده و بخش قابل توجهی از زندگی مردم را می‌سازد.

به این سوال می‌توان از دو منظر پاسخ گفت: از منظر افراد معمولی و از منظر افراد عالی. راستش را بخواهید، آدم‌های معمولی اصلاً چنین سوالی ندارند! می‌دانید چرا؟ چون آن‌ها کار را مخصوص تراکتور می‌دانند نه ویژه‌ی انسان. اغلب افراد معمولی، دست‌کم در کشور ما، از کار فراری هستند. من در تمام دوره‌های تعالی فردی از افراد این سوال را می‌پرسم که، “اگر شما پول کافی داشته باشید و از نظر مالی نیازی به کار کردن نداشته باشید با زندگیتان چه می‌کنید؟” و اغلب افراد بی‎درنگ جواب می‌دهند: تفریح می‌کنیم! شما چه؟ شما هم اگر به اندازه‌ی کافی ثروتمند باشید، باقی عمرتان را فقط تفریح می‌کنید؟ قطعاً شما به عنوان یک انسان عالی چنین پاسخی نخواهید داد. شما خواهید گفت: “من باز هم کار می‌کنم، حتی اگر نیاز مالی نداشته باشم. چون هدف اصلی از کار کردن، درآوردن پول نیست.”

و به درستی که چنین است. قدیمی‌ها عقیده داشتند که کار، جوهره‌ی آدمی است. کار، اصلاً، ویژه‌ی انسان است. حیوان‌ها که کار نمی‌کنند.انسان متعالی، حتی اگر مولتی‌میلیاردر هم باشد، باز تا آخر عمر کار می‌کند. چرا؟ چون کار است که “قهرمان درونِ” ما را پرورش می‌دهد و چون کار است که نیاز ما به “تاثیرگذار بودن” را ارضا می‌کند.

نیچه، اندیشمند شهیر آلمانی، می‌گفت: “در درون هر انسان معمولی یک قهرمان وجود دارد که منتظر کشف شدن است.” وقتی به این حقیقت ایمان آوردی که یک قهرمان در درون تو هست که به خواب زمستانی فرو رفته، قطعاً دو سوال برایت پیدا می‌شود:

(۱) اینکه چگونه می‌توانم قهرمان درونم را کشف کنم؟

(۲) اینکه چگونه می‌توانم قهرمان درونم را پرورش دهم؟

پاسخ هر دو سال را به نیکویی در دوره‌ی تعالی فردی پیدا می‌کنید. اما می‌خواهم بگویم که پس از کشف و بیدار کردن قهرمان درونت ـ حالا به هر روش ـ باید هوشمندانه و سخت کار کنی تا قهرمان درونت پرورش یابد. قهرمان در خلاء پرورش پیدا نمی‌کند.

    خوب، اگر کشف و پرورش قهرمان درونت برایت مهم نیست و اگر نیازی به تاثیرگذاری در خود نمی‌بینی، می‌توان فقط در حد رفع نیازهای مالی‌ات کار کنی و شک ندارم که در این صورت حتماً در جست‌وجوی یک کار ِ به اصطلاح “راحت” خواهی بود.

اما پاسخ انسان متعالی به سوال “چگونه باید کار کنیم”، کاملاً متفاوت است. او قبل از اندیشیدن به این پرسش، به پرسش‌های مبنایی دیگری می‌اندیشد: اصلاً چرا باید کار کنیم؟ و کار خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟ نمی‌دانم شما پاسخ این پرسش‌ها را دارید یا نه. ولی  به هر روی این ستون را گشوده‌ایم تا با هم به چنین پرسش‌هایی درباره‌ی کار بیندیشیم و پاسخ‌هایی در خور برای آن‌ها بیابیم.

ما را در این ستون همراهی کنید.

یا علی