عزت نفس ما در دوران کودکی، نوجوانی و جوانی شکل می‌گیرد. مدام توسط خانواده، دوستان و جامعه مورد نقد قرار گرفتن باعث می‌شود تا بتدریج نسبت به ارزشمندی خویش احساس نامطلوبی پیدا کنیم و یا به عبارت دیگر ارزش کمتری برای خود قائل شویم. کمبود عزت نفس، ما را عاری از اعتماد به نفس خواهد کرد به شکلی که حتی کوچکترین تصمیمات را نمی توانیم اتخاذ کنیم. اما این احساسات می‌توانند موقت بوده و کنار گذاشته شوند. بهبود عزت نفس باعث افزایش اعتماد به نفس می شود که خود اولین گام برای شاد بودن و زندگی بهتر خواهد بود. این مقاله قصد دارد تا راههایی را برای بهبود عزت نفس به شما معرفی کند. به یاد داشته باشید وقتی از بهبود عزت نفس شما صحبت می‌شود، بدین معنا نیست که شما حتما عزت نفس پایینی دارید بلکه حتی بهترینها نیز همواره نیاز به بهبود بیشتر دارند. این مقاله با اولین گام مهم یعنی شناخت عزت نفس آغاز خواهد شد. زیرا اگر ندانیم معنی واقعی عزت نفس چیست و عزت نفس ما در چه وضعیتی قرار دارد، آنگاه چه چیزی را می خواهیم بهبود دهیم؟!

شناخت عزت‌نفس

منبع یا دلیل عزت نفس پایین خود را پیدا کنید

هرگاه درباره خودتان در حال فکر کردن هستید، بررسی کنید که آیا این فکر مثبت است یا منفی. اگر با این بررسی یا یافتن الگویی برای آن مشکل دارید، برای یک هفته، هر روز افکار خود را بنویسید. در پایان هفته نوشته های خود را مرور کرده و ببینید که آیا الگویی در آنها وجود دارد.

  • صدای درون شخصی که از عزت نفس پایینی برخوردار است اغلب به شکل یکی از شخصیتهای زیر نمود پیدا می‌کند:
    • شخص عیب جو و نق زن
    • خوش گذران و خوشخو در عین حال کل نگر و تنوع گرا که نمی تواند در حوزه خاصی تمرکز کند
    • شخصی که مدام در حال مقایسه خود با دیگران است
    • شخصیتی که تقریبا همه چیز را فاجعه آمیز می داند
    • شخصیت ذهن خوان که فکر می‌کند می‌تواند افکار منفی دیگران را درباره خودش بخواند

هر کدام از این صداهای درون خاص یا باعث آزار شما می‌شوند و یا بدترین را درباره درک دیگران از شما می‌پذیرند.

  • خاموش کردن صدای درون منفی اولین گام برای ساختن اعتماد به نفس است. جایگزینی آن را با افکار مثبت تر دومین هدف شما باید باشد
  • برای مثال صدای درون شما می‌گوید: “من کاری که برای آن درخواست داده‌ام را نتوانستم بگیرم و بنابراین من هیچگاه کاری پیدا نخواهم کرد و من فردی بی مصرف هستم”. شما باید این صدای منفی را به صدای مثبتی نظیر “اینکه نتوانستم کار را بگیرم مرا ناامید کرد، اما من سخت تلاش خواهم کرد و کار مناسب من جایی در آن بیرون منتظر من است که باید آن را بیابم” تبدیل کنید.

هدفی برای بهبود عزت نفس خود تعیین کنید

برگرداندن صدای درون از صدایی منفی و منتقد به صدایی مثبت و مشوق کلید بهبود عزت نفس است. شما در نهایت باید نسبت به چهارچوب بندی مجدد نحوه تفکر درباره خوتان تصمیم بگیرید. تعیین هدفی اولیه مانند مثبت تر فکر کردن درباره خودتان، شما را در مسیر مناسب برای بهبود عزت نفس و ارتقای اعتماد به نفس قرار خواهد داد.

برای مثال، ممکن است هدف شما به این شکل باشد که “من درباره خودم مثبت تر خواهم بود و با خودم همانند یک دوست صحبت خواهم کرد و نه یک دشمن”.

عزت نفس چیست؟

عزت نفس یا احساسی که ما درباره خودمان داریم، جنبه بسیار با اهمیتی از سلامت عاطفی ماست. عزت نفس بالا یعنی که ما خودمان را دوست داشته و پذیرفته ایم و به طور کل اکثر اوقات  از خودمان احساس رضایت داریم. در سوی مقابل، کمبود عزت نفس به معنی آن است که ما از آنچه هستیم خوشحال نیستیم.

  • مرکز مداخلات بالینی مردمی را با عزت نفس پایین می شناسد که نسبت به خود و شخصی که هستند باورهای پایه‌ای منفی عمیقی دارند. متاسفانه این افراد اغلب باورهای منفی فوق را به عنوان حقیقتی در باره هویت خویش در نظر می‌گیرند.
  • عدم برخورد مناسب با عزت نفس پایین و عدم بهبود آن اغلب برای افراد به مشکلات مادام العمری تبدیل می شود. قربانی روابط ناسالم شدن، احساس خودآگاهی آزاردهنده نسبت به کارها و رفتارهای خود، و ترس مفرط از شکست که انسان را از کوچکترین اقدام برای رسیدن به هدف باز می‌دارد، از جمله مشکلات فوق هستند.

ارزیابی عزت نفس

آگاهی از این که عزت نفس شما پایین است، اولین گام برای بهبود و غلبه بر عادات ذهنی نامناسب است. اگر شما نسبت به خودتان افکار منفی دارید، ممکن است از عزت نفس پایینی برخوردار باشید. این افکار ممکن است به ویژگی خاصی نظیر وزن یا شکل ظاهری مربوط شوند یا بسیاری از حوزه‌های زندگی، کار و روابط شما با دیگران را دربرگیرند.

  • اگر صدای درون شما یا همان افکارتان بیشتر اوقات در حال انتقاد از شما هستند، احتمالا شما عزت نفس پایینی دارید

برعکس اگر صدای درون شما مثبت و آرام است، شما احتمالا از عزت نفس بالایی برخوردار هستید

به صدای درون خود گوش فرا دهید

هیچ انسانی از بدو تولد با عزت نفس پایین به دنیا نمی‌آید. عزت نفس پایین در دوران کودکی تا نوجوانی و به دلایلی نظیر برآورده نشدن نیازها، دریافت بازخورد منفی از دیگران، یا حادثه منفی بزرگی در زندگی ساخته می شود. شناخت منبع عزت نفس پایین می‌تواند به غلبه بر آن کمک کند.

اگر هنگام بررسی صدای درون خود، الگوی خاصی را یافتید، تلاش کنید تا به عقب برگشته و اولین خاطره مربوط به آن را به یاد بیاورید.

برای مثال، اگر شما درباره وزن یا شکل ظاهری خود احساس منفی دارید، بررسی کنید که در اعماق خاطراتتان اولین باری که در این خصوص احساس ناراحتی کردید چه زمانی بوده است، و آیا این احساس به دلیل اظهار نظر یا اظهار نظرهای خاصی بوده است؟